Το Ξυλόγλυπτο Τέμπλο του Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Καστράκι

admin
admin
18 Μαρτίου 2018, 13:00

Μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση πραγματοποιείται την ερχόμενη Τρίτη , ευθύνη της οποίας έχει η Ιερά Μητρόπολη Σταγών και Μετεώρων.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται στην Δημοτική αίθουσα «Νίτσας Λιάπη» την Τρίτη 20 Μαρτίου και ώρα 19.00.

Πρόκειται για την  παρουσίαση της Έκθεσης και του Τόμου «ΤΕΜΠΛΟΝ – Άγιες Μορφές, Αόρατες Πύλες Πίστης, 20ός και 21ος αιώνας»

Την Έκθεση παρουσιάζουν οι Οργανωτές της και Οργανωτές Πολιτιστικών

Εκδηλώσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό:

Χρήστος Φ. Μαργαρίτης, Μηχανικός παραγωγής ΕΜΠ, ιστοριοδίφης

Αλέξανδρος Γ. Μακρής, Οικονομολόγος και συλλέκτης Έργων Τέχνης

Την εισήγηση για το Τέμπλο Καστρακίου θα παρουσιάσει ο Αιμιλιανός Χ. Γκέκας, Συντηρητής Έργων Τέχνης, φωτογράφος.

Θα προβληθούν φωτογραφίες από την Έκθεση και θα γίνει αναφορά στον ομότιτλο Τόμο, ο οποίος περιέχει 30 επιστημονικές μελέτες με θέματα συναφή περί το «ΤΕΜΠΛΟΝ»

Η Έκθεση (27.10.2017-24.3.2018) τελεί υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας και συνδιοργανώθηκε από το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, την MVN Consultants και το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, το οποίο

ευγενικά  την υποστηρίζει.

Γράφει ο Αιμιλιανός Χ. Γκέκας για το Τέμπλο του Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Καστράκι

Στο  χωριό  Καστράκι  βρίσκεται  χτισμένος  ο  τρίκλιτος  ναός  της  Κοιμήσεως

Θεοτόκου. Ο ναός χρονολογείται, με βάση τις τοιχογραφίες του Ιερού, στα μέσα του 14ου  αι., ενώ αξιόλογες τοιχογραφίες του 17ου  αιώνα κοσμούν τον υπόλοιπο Ναό. Το ξύλινο τέμπλο του καταλαμβάνει το κεντρικό και βόρειο κλίτος, μιας και ο χώρος του διακονικού  δεν  είναι  ανοιχτός  από  τον  κυρίως  ναό.  Αν  και  στο  σύνολο  δεν  σώθηκε κτητορική  επιγραφή  αποτελεί  ένα  πολύ  αξιόλογο  και  σχεδόν  ακέραιο  έργο,  με χαρακτηριστικά γνωρίσματα πρωιμότητας.

Ο γλυπτός του διάκοσμος είναι επιχρυσωμένος και αναπτύσσεται σε τρεις καθ’ ύψος ζώνες. Με κατεύθυνση από τη βάση προς την άνω απόληξή του, διακρίνεται από τα εξής κύρια μέρη: α) στην κάτω ζώνη με τα ξύλινα θωράκια, β) στην μεσαία με τις Δεσποτικές  εικόνες  και  γ)  στην  επάνω  με  τη  Μεγάλη  Δέηση.  Το  συνολικό  ύψος  του φθάνει τα 5 μ.

Τα θωράκια στην κάτω ζώνη είναι απλές ορθογώνιες σανίδες ζωγραφισμένες με δενδρύλλια  από  τον  φυτικό  διάκοσμο.  Ακολουθεί  η  δεύτερη  ζώνη  των  Δεσποτικών εικόνων, οι οποίες πλαισιώνονται από απλές γλυπτές ταινίες με το επαναλαμβανόμενο σχέδιο του περιελισσόμενου βλαστού και των φύλλων άκανθας σε μαύρο φόντο. Το ξυλόγλυπτο  των  διακοσμητικών  αυτών  ταινιών  είναι  ελαφρά  πρόστυπο  και  εντελώς γραμμικό, δίνοντας την εντύπωση από απόσταση, του σχεδόν επίπεδου.

Εξαιρετικά σπάνιο  στοιχείο αποτελούν  τα  γραπτά  μετάλλια με  τις μορφές  της Θεοτόκου Βρεφοκρατούσας και Προφητών, τα οποία παραπέμπουν στο εικονογραφικό θέμα «Άνωθεν οι Προφήται» και αναπτύσσονται στις ταινίες εκατέρωθεν της Δεσποτικής εικόνας  της  Θεοτόκου.  Γραπτό  διάκοσμο  φέρουν  και  τα  υπέρθυρα,  με  τα  τρίλοβα οξυκόρυφα τοξύλλια, στα δύο ανοίγματα του Ιερού.

Ο θριγκός, της τρίτης ζώνης του τέμπλου, αποτελείται από επάλληλες ανάγλυφες ταινίες με φυτικό διάκοσμο και είναι κατασκευασμένος σε ενιαίο ξύλινο φορέα. Στη ζώνη του  Αποστολικού  με  γραπτό  διάκοσμο  παριστάνεται  το  τρίμορφο  της  Δέησης  και  οι μορφές των δώδεκα Αποστόλων. Η ολοκλήρωση του τέμπλου γίνεται με τα Λυπηρά, όπου στον Σταυρό σώζονται υπολείμματα γραπτής διακόσμησης με τον Εσταυρωμένο και τα σύμβολα των Ευαγγελιστών στις απολήξεις, εγγεγραμμένα σε σχήμα γλυπτού πλαισίου από κομβία. Την βάση του Σταυρού αποτελούν δύο επίπεδα σχηματοποιημένες Δελφίνες με φολιδωτό σώμα, που συγκρατούν στα ρύγχη τους το Σταυρό και με τις ουρές  τους  τα  λυπηρά.  Δεξιά  και  αριστερά  του  Σταυρού  τοποθετούνται  ξυλόγλυπτα πλαίσια,  όπου  εικονίζονται  οι  μορφές  της  Παναγίας  και  του  αγίου  Ιωάννου  του Θεολόγου.

Το τέμπλο του Καστρακίου χαρακτηρίζουν η λιτότητα της σύνθεσης, το χαμηλό ανάγλυφο, η επανάληψη των διακοσμητικών θεμάτων, η ύπαρξη φυτικών και η απουσία ζωικών  μορφών  στη  διακόσμηση,  η  έλλειψη  διάτρητης  τεχνικής,  η  μικρογραφική εκτέλεση των γραπτών μεταλλίων, οι ιχθυόσχημες μορφές των δελφίνων και η μεγάλη επίστεψη του Σταυρού.

Πολλά από αυτά τα στοιχεία εμφανίζουν συγγένεια, τόσο προς παρόμοια τέμπλα γειτονικών,  όσο  και  απομακρυσμένων  περιοχών.  Υπέρθυρα  με  γραπτό  διάκοσμο συναντούμε  και  στο  τέμπλο  του  καθολικού  της  μονής  Βαρλαάμ,  ενώ  παράλληλα,  ο Σταυρός των Λυπηρών είναι ίδιος με αυτόν του καθολικού της Μονής Βυτουμά. Η ύπαρξη κοινών στοιχείων με άλλα τέμπλα της περιοχής δείχνει να φιλοτεχνήθηκε από κάποιο τοπικό εργαστήριο. Εξαίρεση αποτελεί, βέβαια, η μοναδική ίσως, σωζόμενη ύπαρξη των μεταλλίων  με  το  εικονογραφικό  θέμα  «Άνωθεν  οι  Προφήται»  ως  συμπλήρωμα  του γλυπτού διακόσμου. Το γεγονός αυτό αυξάνει την σπουδαιότητά του και σε συνδυασμό με την σπανιότητα των διακοσμητικών του στοιχείων δίνει μεγαλύτερη αξία, όχι μόνο στο ίδιο αλλά ακόμα και σ’ αυτό το μνημείο.

 

Όλες οι ενότητες

© 2011 - 2017 StagonNews, Developed by NikosPap . Designed by ManosKal .Hosted by Fusioned .