Τα εγκλήματα των Γερμανών την περίοδο της κατοχής στην περιοχή Καλαμπάκας

24 Οκτωβρίου, 2016 11:33 Επιμέλεια: /

pirpolisi-2009-ekdilosi-3

Η Ελλάς από το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και την τριπλή κατοχή (Ιταλοί , Γερμανοί , Βούλγαροι) εξήλθε κατεστραμμένη οικονομικά , κοινωνικά , παραγωγικά και κυρίως με αποδεκατισμένο πληθυσμό καθώς  οι θάνατοι από τα απεχθέστερα εγκλήματα  που διενήργησαν οι Γερμανικές  στρατιωτικές κατοχικές δυνάμεις  σε βάρος Ελλήνων αλλά και από την πείνα, ασθένειες κ.λ.π ,  ανέρχονται σε ένα εκατομμύριο  ψυχές .

Οι συνέπειες της Γερμανo- Ιταλικής κατοχής στην Ελλάδα

Για τις επιπτώσεις σε οικονομικό επίπεδο η έκθεση Δοξιάδη αναφέρει : «Ενώ οι συνολικές θυσίες της χώρας ήταν τόσες ώστε ο κάθε Έλληνας να έχει χάσει 2.550 δολάρια, οι επανορθώσεις είναι ίσες προς 30 δολάρια, δηλαδή μένει κατά κεφαλήν παθητικό 2.220 δολάρια».  «…H  Ελλάς που υπέστη τις μεγαλύτερες ζημιές στον πόλεμο πήρες τις μικρότερες επανορθώσεις και επομένως  βγήκε δύο φορές κατεστραμμένη, μία από τους εχθρούς με την κολοσσιαία μείωση του εθνικού της πλούτου και μία από τους συμμάχους της, με την αδικία που έγινε στην επανόρθωση των ζημιών της..»,  διαπίστωνε .

Ανάλογες με την υπόλοιπη Ελλάδα ήταν και οι καταστροφές που υπέστη η περιοχή μας . Ωστόσο πέραν των υλικών καταστροφών (ολοκαυτώματα χωριών , πόλεων , πυρπολήσεις  σπιτιών , εκκλησιών , μοναστηριών , μνημείων , υποδομών) , στην περιοχή Καλαμπάκας έγιναν τα ειδεχθέστερα εγκλήματα πολέμου πολλά εκ των οποίων ακόμα παραμένουν άγνωστα .  Kορύφωση των εγκληματικών πράξεων των Γερμανών κατοχικών δυνάμεων αποτελεί το Φθινόπωρο του 1943 που κράτησε μέχρι την αποχώρησή τους τον Οκτώβριο του 1944 .

Οκτώβριος  1943 : μήνας ολοκαυτώματος

Αιχμή των ενεργειών των κατοχικών δυνάμεων  σε βάρος των κατοίκων  στην  ευρύτερη περιοχή Καλαμπάκας η  μεγάλη εκκαθαριστική επιχείρηση στην Πίνδο το φθινόπωρο του 1943  με την κωδική ονομασία  «Πάνθηρας»  που στόχευε  στην ανάκτηση του ελέγχου επί της κεντρικής οδού Τρικάλων-Ιωαννίνων και Άρτας-Ιωαννίνων τις οποίες ήλεγχαν οι αντάρτες του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ μετά  την ιταλική συνθηκολόγηση του Σεπτεμβρίου. Η εκτέλεση στις 13 Ιουλίου 1943  78 Γερμανών που  είχαν συλληφθεί ένα μήνα πριν και κρατούνταν  στην Μονή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού Δολιανών δεν ήταν το αίτιο  της έναρξη της επιχείρησης αλλά η αφορμή . Τότε οι Γερμανοί πέρασαν δια πυρός και σιδήρου όλα τα χωριά του Ασπροπόταμου και της ευρύτερης περιοχής καίγοντας και καταστρέφοντας τα πάντα  και κυρίως εκτελώντας  εκατοντάδες κατοίκους .

Δύο μέρες πριν την έναρξη του «Πάνθηρα»,  στις 16/10/1943 ξεκίνησε η επιχείρηση «Λέων» με γερμανικές δυνάμεις που ξεκίνησαν από  Άρτα και έπληξαν τα Τζούμερκα και ιδιαίτερα το Βουλγαρέλι.  Το ίδιο συνέβη και λίγες μέρες αργότερα (26/10/1943) με την επιχείρηση «Πούμα»  (συμπληρωματική του  «Πάνθηρα» ) που χτύπησε τα Θοδώριανα   και την Νεράιδα. Στις 18/10/1943 ξεκίνησε η μεγάλη επιχείρηση  «Πάνθηρας» . Οι γερμανικές δυνάμεις είχαν χωριστεί στην Ανατολική Ομάδα Μάχης, την Δυτική Ομάδα Μάχης και την Ομάδα Μάχης Βορρά, με κύρια ορμητήρια τα Τρίκαλα, την Κόνιτσα και τα Ιωάννινα. Τότε στην Πίνδο  υπήρχε μεγάλος όγκος δυνάμεων του ΕΛΑΣ της 1ης Μεραρχίας που ήταν η πλέον αξιόμαχη καθώς είχε ενισχυθεί με το πολεμικό υλικό της ιταλικής Μεραρχίας «Πινερόλο» που είχε αφοπλιστεί  απ’ τον ΕΛΑΣ μερικές εβδομάδες πριν . Επίσης στην Πίνδο υπήρχε το στρατηγείο του ΕΛΑΣ στην Καστανιά και η έδρα του Κοινού Γενικού Στρατηγείου των Ανταρτών στο Περτούλι .

Οι  Γερμανοί πέτυχαν σχετικά εύκολα τους αντικειμενικούς τους σκοπούς, καθώς δεν προβλήθηκε καμία αντίσταση ,  που ήταν η διάνοιξη των προαναφερόμενων οδικών αρτηριών που είχαν γι’ αυτούς μεγάλη  στρατηγική σημασία. Στο δρόμο προς Ασπροπόταμο κατέκαψαν πολλά χωριά  (Καλαμπάκα , Διάβα , Κρύα Βρύση) και σχεδόν όλα τα χωριά του Ασπροποτάμου .  Η μόνη αντίσταση που προβλήθηκε  από τις αντάρτικες ομάδες ήταν  μόνο στην Μεσοχώρα, στην Βωβούσα και στο Περιβόλι. Στην Μεσοχώρα αντιστάθηκαν με επικεφαλής τον Βελουχιώτη που είχε σπεύσει στην περιοχή.

Το ολοκαύτωμα περιοχής Καλαμπάκας

 

Στις 18ης Οκτωβρίου του 1943, ημέρα Δευτέρα, η «Ανατολική Ομάδα Μάχης» με τεθωρακισμένα οχήματα, φορτηγά αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες κατευθύνονταν από τα Τρίκαλα προς την Καλαμπάκα. Μετά από ολιγόωρη μάχη, η Καλαμπάκα κατελήφθη και, αφού λεηλατήθηκε, δόθηκε η εντολή για την πυρπόληση της. Κάηκαν περίπου 120 σπίτια και ένα μεγάλο τμήμα της πόλης μετατράπηκε σε ερείπια. Οι κάτοικοι της κυνηγημένοι, την εγκαταλείπουν. Το απόγευμα της 19ης Οκτωβρίου το 2ο  τάγμα των γερμανών κατευθύνεται προς  Καστανιά .

Η είδηση  διαδόθηκε στην Καστανιά και στα άλλα χωριά του Ασπροποτάμου  οι κάτοικοι των οποίων προσπάθησαν να κρυφτούν  εγκαταλείποντάς τα . Το πρωί της 20ης Οκτωβρίου οι Γερμανοί φθάνουν στην Καστανιά και δεν βρίσκουν ψυχή . Την Πέμπτη 21η  του μηνός αρχίζει η λεηλασία του χωριού και ανακαλύπτουν  το στρατηγείο του ΕΛΑΣ, γεγονός το οποίο  κατέστησε  τους Καστανιώτες  απέναντι στους γερμανούς ενόχους  ως  συνεργάτες των ανταρτών. Την Παρασκευή 22 του Οκτώβρη, πολλοί Καστανιώτες μη έχοντας στο δάσος ούτε τα στοιχειώδη εφόδια  έστειλαν στο χωριό γυναικόπαιδα για να εφοδιαστούν με τρόφιμα και σκεπάσματα . Οι Γερμανοί τους άφησαν ανενόχλητους να μεταφέρουν τις προμήθειες τους αποβλέποντας στον εντοπισμό των κρησφύγετων. Το Σάββατο 23 του Οκτώβρη  όλα τα γυναικόπαιδα που βρέθηκαν , περίπου 155 κάτοικοι, φυλακίστηκαν στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Στους έγκλειστους μοιράστηκαν αριθμοί με « σειρά προτεραιότητας » για εκτέλεση σε περίπτωση επίθεσης από αντάρτες. Την Κυριακή 24 του Οκτώβρη, οι κρυμμένοι στο δάσος Καστανιώτες, βρέθηκαν περικυκλωμένοι από τους Γερμανούς, οι οποίοι χωρίς δισταγμό άρχισαν να πυροβολούν, αδιακρίτως. Ο απολογισμός εκείνης της ημέρας ήταν 46 νεκροί .

Την Δευτέρα 25η  Οκτωβρίου συνεχίσθηκε η λεηλασία του χωριού και την επόμενη , 26η Οκτωβρίου , ανήμερα του Αγίου Δημητρίου , η Καστανιά παραδόθηκε στις Φλόγες. Πυρπολήθηκαν 194 σπίτια και 266 αχυρώνες, τα καταστήματα και το σχολείο του χωριού και το λαογραφικό μουσείο με σπάνιο λαογραφικό υλικό 400 ετών, από την εποχή του Διονυσίου Πύρρου. Διασώθηκε μόνο η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου και το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου, που είναι τα κύρια εκκλησιαστικά μνημεία του χωριού.  Ανάλογη τύχη είχαν και τα υπόλοιπα χωριά του Ασπροποτάμου . Συνολικά οι γερμανοί έκαψαν 1624 σπίτια , 780 αποθήκες και βοηθητικούς χώρους εκτέλεσαν 121 κατοίκους , έκαψαν 13 εκκλησίες και μοναστήρια και φυσικά δεν άφησαν τίποτα σε υποδομές στο πέρασμά τους .

Μέσα σε όλα αυτά θα πρέπει να υπολογιστεί το ολοκαύτωμα της Βασιλικής στις 24 Σεπτεμβρίου του 1944 που συνοδεύτηκε από το αποτρόπαιο έγκλημα της εκτέλεσης 25 αμάχων στον λόφο του προφήτη Ηλία Καλαμπάκας και επίσης η εκτέλεση  8 Καστρακινών στον κοινοτικό νερόμυλο στις 22 Σεπτεμβρίου του 1944  . Να σημειωθεί ότι στους εκτελεσθέντες περιλαμβάνονται μια μάνα με τα δύο παιδιά της . Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε και πολλές άλλες εκτελέσεις που έγιναν κατά την διάρκεια της  κατοχής και της αντίστασης  (Περιστέρα , Διάβα , κρύα Βρύση , Παναγία κ.λ.π.

Επίλογος

Η περίοδος αυτή (πόλεμος , κατοχή , αντίσταση) αποτελεί μια μαύρη σελίδα της ελληνικής και παγκόσμιας ιστορίας καθώς η Ελλάδα  λεηλατήθηκε και ρημάχτηκε κυριολεκτικά απ΄ τους γερμανούς ενώ τα εγκλήματα που συντελέστηκαν σε βάρος ελλήνων αποδεκάτισαν τον πληθυσμό  της . Η περιοχή μας πλήρωσε ακριβά την κατοχή και θα πρέπει κάποια στιγμή οι καταστροφές , τα ολοκαυτώματα , οι εκτελέσεις και όλα τα εγκλήματα πολέμου  που διέπραξαν οι γερμανοί , να καταγραφούν λεπτομερώς  ενώ σε κάθε τόπο εκτέλεσης πρέπει να στηθεί μνημείο με χαραγμένα τα ονόματα των  εκτελεσθέντων  ελλήνων  πατριωτών  ώστε να μην λησμονηθεί  η θυσία υπέρ πατρίδος αλλά και η  προσφορά της περιοχής στον αγώνα κατά του ναζισμού .

 

Πηγές : α)Βιβλίο Δημ. Κωνσταντινίδη «Επιχείρηση «ΠΑΝΘΗΡΑΣ» – Οι Γερμανοί εισβάλλουν και πυρπολούν την Πίνδο»

β)Λεύκωμα Συλλόγου Επαρχίας Καλαμπάκας «ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ» Αθήνα «Καλαμπάκα διαδρομή στο χρόνο» εκδ. 2004

Αρχή Σελίδας

© 2011 - 2015 StagonNews

Powered by NikosPap. Hosted by Fusioned.