Η παγκόσμια οικονομική ύφεση : κρίση του οικονομικού μοντέλου ή ο τερματισμός της ανάπτυξης ;

Γρηγόρης Γ. Καλύβας
Γρηγόρης Γ. Καλύβας
19 Αυγούστου 2019, 08:02

Η ανάπτυξη αποτελεί μια λέξη ,μια έννοια  και έναν στόχο κρατών και διεθνών οργανισμών που η συνεχής μεγιστοποίηση του στενού οικονομικού της μεγέθους έχει οδηγήσει σε έναν απίθανο εμπορικό , οικονομικό και πολιτικό ανταγωνισμό καθώς δια της οικονομικής ισχύος διευρύνεται ο ρόλος στην παγκόσμια οικονομική και γεωπολιτική ηγεμονία.

Ωστόσο αυτό δεν γίνεται χωρίς επιπτώσεις και χωρίς συνέπειες για το κοινωνικό σύνολο , καθώς οι κύκλοι οικονομικής ανάπτυξης ανοίγουν και κλείνουν πότε με ρεκόρ  , στα οποία οι πολλοί δεν μετέχουν , και πότε με ύφεση και πισωγυρίσματα , στα οποία μόνο οι πολλοί μετέχουν.

Υπ  αυτήν την έννοια τώρα η παγκόσμια οικονομία , αφού έφτασε σε ένα ανώτατο σημείο, ρυθμών ανάπτυξης , τώρα βρίσκεται σε στασιμότητα ή σε κάμψη , δημιουργώντας αυτό που λέμε παγκόσμια ύφεση από την οποία ουδείς  παίκτης της εξαιρείται .

Από που τεκμαίρεται  αυτό ;

Από το γεγονός της αναπτυξιακής στασιμότητας των Η.Π.Α . Από το γεγονός ότι οι κινεζικοί ρυθμοί ανάπτυξης αν δεν μειώνονται, βρίσκονται και αυτοί σε στασιμότητα . Από το ότι η  Ευρωπαϊκή οικονομία βαθύτατα γερασμένη αδυνατεί να  μεγεθύνει τους ρυθμούς ανάπτυξής της . Ότι η γερμανική οικονομία ασθμαίνει . Ότι το Brexit , θα έχει τις δικές του επιπτώσεις τόσο στην  Ευρωπαϊκή οικονομία , όσο και στον διεθνή ανταγωνισμό (ήδη οι Η.Π.Α προσπαθούν να καταστήσουν σύμμαχό τους το Ηνωμένο Βασίλειο στον εμπορικό πόλεμο με την Ευρώπη και την Κίνα). Ότι ο εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας ξεκίνησε με άγνωστες ακόμα συνέπειες για την παγκόσμια  οικονομία .

Η ασθενική ανάπτυξη σε Κίνα και Γερμανία προκαλεί ήδη σοβαρή ανησυχία στους επενδυτές και αβεβαιότητα στις χρηματαγορές. Πανικό προκαλεί σε αρκετούς επενδυτές και το σπάνιο φαινόμενο της αντίστροφης καμπύλης αποδόσεων, που θέλει σε ΗΠΑ και Βρετανία τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια να ξεπερνούν, παροδικά, τα μακροπρόθεσμα.

Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η αντίστροφη καμπύλη αποδόσεων αποτελεί προάγγελο οικονομικής ύφεσης. Ενδεικτικό είναι ότι στις ΗΠΑ πριν από κάθε ύφεση αντιστρέφονταν η καμπύλη των αποδόσεων. Όλα αυτά οδηγούν σε ένα κεφαλαιώδες ερώτημα: Τερματίστηκε το κοντέρ της ανάπτυξης ή έχουμε μια κρίση του καπιταλιστικού μοντέλου;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης που νοεί την ανάπτυξη ως μέσο συσσώρευσης κερδών αδιαφορώντας για τις συνέπειες που δημιουργεί στην κοινωνία , βρίσκεται σε δυσκολία να συνεχίσει αυτούς τους ρυθμούς . Ωστόσο η απάντηση δεν αφορά  την κρίση της οικονομίας των αγορών στο πλαίσιο του καπιταλισμού αλλά το ερώτημα αν πράγματι τερματίστηκε το κοντέρ της ανάπτυξης , τότε τί;

Μήπως θα έχουμε  μια παρατεταμένη οικονομική ύφεση που δεν θα έχει μόνο  σοβαρές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία  και κοινωνία αλλά κυρίως στην παγκόσμια  ισορροπία ; Μήπως απαιτείται μια νέα τεχνολογική επανάσταση και ποια θα μπορούσε να είναι αυτή ; Μήπως ποια φτάσαμε στο τέλος της ανάπτυξης και μετά έρχεται το χάος ; Μήπως η συντήρηση της ανάπτυξης σ΄ αυτά τα επίπεδα πρέπει να συνοδευτεί από μια ορθολογικότερη διαχείριση των οικονομικών της μεγεθών ; Μήπως η επιμονή σε αυτούς τους ρυθμούς επισπεύδει την ούτως ή αλλέως επικείμενη καταστροφή ;

Στο πλαίσιο αυτό ενώ  νεοκεϊνσιανοί οικονομολόγοι, όπως ο Σάμερς και ο Κρούγκμαν, ερμηνεύουν την αναπτυξιακή και οικονομική  στασιμότητα ως δομική ανεπάρκεια της ζήτησης, άλλοι συνάδελφοί τους φτάνουν στο ίδιο απαισιόδοξο συμπέρασμα ξεκινώντας από την πλευρά της προσφοράς.

Μια νέα τεχνολογική επανάσταση ;

Σύμφωνα με τον Ρόμπερτ Γκόρντον, οι τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας έχουν ήδη εξαντλήσει το μεγαλύτερο μέρος της συνεισφοράς τους στην αύξηση της παραγωγικότητας. Δεν υπάρχει στον ορίζοντα κάποιο νέο μεγάλο κύμα τεχνολογικής ανανέωσης ικανό να αντισταθμίσει την επιβράδυνση της μελλοντικής ανάπτυξης. Αν μάλιστα συνυπολογίσουμε τις δημογραφικές τάσεις, η οικονομική στασιμότητα μοιάζει αναπόφευκτη. Η επιβράδυνση της καινοτομίας οδηγεί στον θάνατο την οικονομία λέει ο Ρόμπερτ Γκόρντον .

Ναι , αλλά το παράδοξο είναι ότι η καινοτομία δεν οδηγεί  σε αύξηση της παραγωγικότητας άρα στην αύξηση των μεγεθών της οικονομίας , αλλά στα εντελώς αντίθετα αποτελέσματα. Το γιατί το εξηγεί ο ίδιος υποστηρίζοντας πως η επανάσταση των υπολογιστών και του Ιντερνετ ήταν η τελευταία μεγάλη καινοτομία , η οποία αύξησε σημαντικά την παραγωγικότητα , έφτασε όμως στην κορύφωσή της στα τέλη της δεκαετίας του 1990 . Από εκεί και μετά δεν σημειώθηκε καμία σοβαρή καινοτομία που θα μπορούσε να δώσει ώθηση στην παραγωγικότητα καθώς οι όποιες καινοτομίες επικεντρώθηκαν σε συσκευές για την ψυχαγωγία και την επικοινωνία οι οποίες όμως δεν άλλαξαν ουσιαστικά την παραγωγικότητα στον τομέα της εργασίας ή στο επίπεδο ζωής .

Ποια νέα τεχνολογική επανάσταση ;

Σήμερα η τεχνολογία και οι όποιες καινοτομίες της δεν κάνουν παραγωγικότερη την ανθρώπινη εργασία αλλά αντικαθιστούν τον άνθρωπο με μηχανές που σημαίνει ότι δεν δημιουργούν μαζικά θέσεις εργασίας αλλά καταστρέφουν τις θέσεις εργασίας . Έτσι ο λόγος των θέσεων εργασίας που καταστρέφονται προς τις θέσεις εργασίας που δημιουργούνται είναι δυσανάλογα μεγάλος κάτι που δημιουργεί όχι μόνο ανεργία αλλά και τροφοδοτεί την αναπτυξιακή στασιμότητα που  φέρνει αναπόφευκτα την ύφεση. Και όσοι χάνουν την δουλειά τους δεν είναι απλά άνεργοι αλλά περιττοί ,γράφει ο Τζέιμς Κ. Γκαλμπρέϊθ και συνεχίζει σημειώνοντας πως «οι νέες ψηφιακές τεχνολογίες ουσιαστικά δεν συνδέονται από πραγματικά πλεονεκτήματα για το βιοτικό επίπεδο των πολιτών αλλά χρησιμοποιούνται για να μειώσουν τα κόστη και για να αποκτούν το μερίδιο που έχουν   στην αγορά λιγότερο προηγμένες εταιρείες» .

Μ΄ αυτά και μ΄ αυτά δεν έχει διόλου άδικο ο Ρόμπερτ Γκόρντον που αναρωτιέται μήπως γινόμαστε μάρτυρες του τέλους της ανάπτυξης ;

Λύση η επιστροφή στο αληθινό νόημα ζωής

Έτσι το τελικό ερώτημα που τίθεται είναι ότι εφόσον μια νέα τεχνολογική επανάσταση δεν φαίνεται να προκύπτει ώστε να δώσει ανάσα και δυναμική στην ανάπτυξη , τί μπορεί να συμβάλλει στην διαχείριση της επικείμενης οικονομικής ύφεσης η οποία θα είναι ποια συνεχής ;

Κατ΄ αρχήν θα πρέπει οι διανοητές του οικονομικού μοντέλου να  ξαναγράψουν τον καπιταλισμό . Οι οικονομικοί κολοσσοί να πάψουν να θέτουν όλο και μεγαλύτερους στόχους των κερδών τους και οι  κύριοι παίκτες της παγκόσμιας οικονομίας να καταλάβουν ότι ο εμπορικός – οικονομικός ανταγωνισμός , δεν μπορεί να υποστηριχθεί και ότι το καλύτερο είναι να κατανοήσουν τους κινδύνους που υφέρπουν από ένα σκληρό εμπορικό και οικονομικό πόλεμο για την παγκόσμια ανάπτυξη και την οικονομία .

Αλλά και ο σύγχρονος άνθρωπος θα πρέπει να κατανοήσει ότι η ροπή προς τον καταναλωτισμό και ευδαιμονισμό δεν μπορεί να συνεχιστεί αλλά απεναντίας χρειάζεται αναθεώρηση του νοήματος ζωής που θα έχει ως επίκεντρο την ολιγάρκεια και τις αξίες του ανθρωπισμού .

Αλλά πως να γίνει αυτό  όταν το βασικό στοιχείο της εποχής της ατομικότητας  είναι η αναμέτρηση μεταξύ της απεριόριστης δυνατότητάς μας και του βιώματος του ανεξέλεγκτου;  Του ανεξέλεγκτου που προέρχεται από τη σταθερή παραβίαση ηθικών κανόνων, αρχών, των διαγενεακών πολιτισμικών κωδίκων, ωθώντας τον σύγχρονο άνθρωπο στη φαντασίωση παντοδυναμίας της αυτό-πραγμάτωσης, της άμετρης ικανοποίησης κάθε επιθυμίας του ;

Πως να γίνει  αυτό  όταν ο σημερινός άνθρωπος  πιστεύει ότι είναι ο συγγραφέας της ζωής του, ενώ  στην πραγματικότητα παραμένει ένα υποκείμενο με διπλή υπόσταση: είναι ο ηθοποιός και ο ασθενής της ζωής (του) ;

Πως να γίνει αυτό όταν ο σημερινός άνθρωπος γίνεται νευρωτικός διότι δεν μπορεί να ελέγξει το βαθμό ματαιώσεων που του επιβάλλονται αλλά και από την ίδια την ματαιοδοξία του και το μόνο που επιτυγχάνει είναι να  γίνεται καταθλιπτικός διότι πρέπει να ανεχθεί την αυταπάτη ότι όλα είναι δυνατά;

Αυτή η τρελή και απάνθρωπη απαίτηση να είμαστε αυτό-δημιούργητοι, αποδοτικοί, όμορφοι, ζωντανοί, γεμάτοι ενέργεια και υγεία, αποτελεί τη σύγχρονη εξίσωση του «ατόμου χωρίς ιδιότητες» (R. Musil) που φέρνει  κατάθλιψη .  Μια κατάθλιψη- φρουρό του ατόμου χωρίς οδηγό που είναι όχι μόνο η οδύνη του, αλλά το βαρύ αντίτιμο της ανάπτυξης και σπατάλης της ενέργειάς του, προσπαθώντας να κατακτήσει το ΑΔΥΝΑΤΟ.

Ο «οικονομικός άνθρωπός», όπως εύστοχα τον κατονομάζει ο  Τσουκαλάς και αναπαριστά το γλυπτό «Κρίση» του Τ. Νυφαδόπουλου, που λυγίζει κάτω  από το βάρος του βάναυσου χρηματοπιστωτικού συστήματος και του καπιταλισμού-καζίνο, δεν θα πρέπει να εκφράζει την οδύνη και το αδιέξοδό του αλλά και μια κραυγή  ελπίδας στην προοπτική για ένα καλύτερο μέλλον.

Πηγές: https://tvxs.gr , https://www.ted.com

Όλες οι ενότητες

© 2011 - 2017 StagonNews, Developed by NikosPap . Designed by ManosKal .Hosted by Fusioned .