Όσα δεν γνωρίζουμε Κυριακή 15 Απριλίου 2018 – Φράσεις , λέξεις , έννοιες με ιστορικό περιεχόμενο

Γρηγόρης Γ. Καλύβας
Γρηγόρης Γ. Καλύβας
15 Απριλίου 2018, 09:36

«Συν Αθηνά και χείρα κίνει»

Οι αρχαίοι Έλληνες πριν από τρεις χιλιάδες χρόνια πίστευαν ότι οι θεοί ήταν προστάτες και αρωγοί τους. Έτσι, όταν αντιμετώπιζαν δυσκολίες ζητούσαν τη βοήθειά τους. Δεν δίσταζαν δε να αποδώσουν στους θεούς (και σε άλλες θεϊκές δυνάμεις) τυχόν αναποδιές και κακοτυχίες (Ιλιάδα, Τ 86 κ. ε).

Για τον ομηρικό άνθρωπο, ιδιαίτερα στην Ιλιάδα, δεν τίθεται θέμα προσωπικής ευθύνης για πράξεις ή παραλείψεις. Η Οδύσσεια, που απηχεί μεταγενέστερες αντιλήψεις, δείχνει ότι το θέμα είχε αρχίσει να απασχολεί την κοινωνία: «κακώς», λέει ο Δίας, «μας κατηγορούν οι θνητοί ότι τα δεινά τους προέρχονται από εμάς ενώ για αυτά φταίει και η αφροσύνη τους» (α 32 κ. ε.). Προειδοποίησαν τον Αίγισθο αλλά δεν άκουσε (τι ή ποιος φταίει για αυτό είναι βέβαια άλλο θέμα).

Κατά την αρχαϊκή εποχή ο Αθηναίος ποιητής και πολιτικός Σόλωνας διατύπωσε ξεκάθαρα την άποψη (αποσπ. 4 W) ότι αν καταστρεφόταν η Αθήνα δεν θα έφταιγαν οι θεοί αλλά οι ίδιοι οι πολίτες. Ένα αιώνα αργότερα ο Αισχύλος θέτει πλέον επιτακτικά το ερώτημα (στην Ορέστεια) κατά πόσο ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για τις πράξεις του.

Ο πολύς κόσμος εξακολουθούσε ωστόσο να πιστεύει, ακόμη και στην Αθήνα του Περικλή, ότι οι θεοί ήταν ρυθμιστές της ζωής του. Η παραπάνω εκλαϊκευτική ρήση συγκερνά τη νέα αντίληψη με την παραδοσιακή πίστη: προχωρά κανείς με τη βοήθεια τής Αθηνάς (θεών), αλλά και με προσωπικό αγώνα. Κάτι ανάλογο λέγεται και σήμερα: «Άγιε Νικόλαε βοήθα με» φωνάζει αυτός που πνίγεται . Και ο Άγιος απαντά: «Μα κούνα κι εσύ τα χέρια σου»

Στους μύθους του Αισώπου αναφέρεται ότι η φράση ειπώθηκε από κάποιο ναυαγό (πλούσιο Αθηναίο), ο οποίος, αντί να επιχειρήσει να κολυμπήσει για να σωθεί, έκανε παρακλήσεις στη θεά Αθηνά να τον γλιτώσει χωρίς αυτός να κάνει την παραμικρή προσπάθεια να σωθεί.

Σχετικός είναι και ο μύθος του Αισώπου με τον βοηλάτη, ο οποίος όταν το αμάξι που οδηγούσε έπεσε μέσα σε ένα φαράγγι, «άργος ίστατο τω Ηρακλεϊ προσευχόμενος. Ο δε θεός επιστάς είπε: “των τρόχων άπτου, καὶ τοὺς βόας νύττε, και τότε τω θεω εύχου, όταν καυτός τι ποιής· μη μέντοιγε μάτην εύχου». Δηλαδή, πιάσε τους τροχούς και τα βόδια και μετά να προσευχηθείς στο θεό, όταν κι εσύ ο ίδιος κάνεις κάτι, διαφορετικά προσεύχεσαι μάταια.

Η φράση λέγεται παραινετικά  για όσους τα περιμένουν όλα από το θεό ή την τύχη, χωρίς να κάνουν τίποτα οι ίδιοι σε μια δύσκολη στιγμή.

Πηγή :  «tovima.gr» ,  «newsbeast.gr»

Όλες οι ενότητες

© 2011 - 2017 StagonNews, Developed by NikosPap . Designed by ManosKal .Hosted by Fusioned .