Ο τρανός χορός ( Τσιάτσιος ) στην Σαμαρίνα

Βαγγέλης Γκιάτας
Βαγγέλης Γκιάτας
19 Αυγούστου 2015, 17:22

Ο  Τρανός χορός (ή Τσιάτσιος από το όνομα τοπικού ήρωα της Τουρκοκρατίας) που χορεύεται στην Σαμαρίνα στις 16–17 Αυγούστου μετά την λειτουργία στην εκκλησία της Μεγάλης Παναγιάς. Εκεί, χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων, οι κάτοικοι πιάνονταν ο ένας με τον άλλο και τραγουδώντας χόρευαν:

«Ο Τσιάτσιος εκατέβαινε,
(ολέλε, Τσιάτσιο μ΄ αγρήγορε)
γιε μ΄ ο Τσιάτσιος κατεβαίνει
(λε-λε Τσιάτσιο μ΄αντρειωμένε)…

Έτσι και φέτος οι Σαμαρινιώτες τίμησαν και φέτος το έθιμο και χόρεψαν αυτόν τον χορό που αποτελεί παράδοση και τιμή για αυτούς.

Ο χορός, ως ανθρώπινη συμπεριφορά είναι ένα στοιχείο που υπάρχει σε όλους τους πολιτισμούς, και είναι άμεσα συνδεδεμένος με την καθημερινότητα των ανθρώπων.
Στις αυστηρές κτηνοτροφικές – νομαδικές κοινωνίες των Βλάχων, λόγοι ιστορικοί, γεωγραφικοί και πολιτισμικοί, καθόριζαν τις ασχολίες των κατοίκων και την κοινωνική τους οργάνωση. Η διατήρηση και η συνέχιση των συνηθειών αυτών είχε πρωταρχική αξία για την ύπαρξή της παραδοσιακής τους κοινωνίας.
Το γεγονός ότι ιστορικά και κοινωνικά γεγονότα απομακρύνουν τους Βλαχόφωνους Έλληνες από τις μητροπολιτικές τους κοινότητες, σε συνδυασμό με τη μετέπειτα εγκατάστασή τους στα σημερινά αστικά κέντρα, συμβάλλει στη διαφοροποίηση παραδοσιακών χορευτικών δρώμενων λόγω των κοινωνικών επιδράσεων αλλά και στην εγκατάλειψη πολλών εξ αυτών.
Χοροί χάνονται εντελώς, και άλλοι έχουν μεταλλαχθεί είτε γιατί έχουν περάσει πολλά χρόνια και η συλλογική μνήμη έχει εξασθενήσει, είτε γιατί για τις ανάγκες χορευτικών συγκροτημάτων γίνονται πολλές χορογραφίες που τελικά αλλοιώνουν τον χορό από την αυθεντική του μορφή. Η συγκέντρωση, σε συνεργασία με τους κατά τόπους συλλόγους Βλάχων, όλων των πληροφοριών που αφορούν κάθε χορευτικό γεγονός, είναι επιβεβλημένη και αναγκαία, πριν χαθούν και οι τελευταίοι που συμμετείχαν σε εθιμικές εκδηλώσεις της παραδοσιακής κοινωνίας. Σημαντικό επίσης να επισημάνουμε πως παλιά δεν υπήρχαν χοροδιδάσκαλοι και η μετάδοση των χορών από γενιά σε γενιά δε γίνονταν με διδασκαλία. Η κοινωνία η ίδια εξασφάλιζε την εκμάθηση του χορού στις ίδιες τις περιστάσεις όπου οι συμμετέχοντες μάθαιναν χορό ερχόμενοι σε άμεση επαφή μεταξύ τους, όπως μάθαιναν π.χ. τα παιχνίδια ή την γλώσσα. Επίσης τότε ο χορός ήταν πρώτιστα συμμετοχή και όχι θέαμα.
Φυσικά η παράδοση δεν είναι στατική και αυτό αποτυπώνεται και στους χορούς και στα μουσικά όργανα που συνόδευαν τους χορευτές. Στην Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία στις αρχές του προηγούμενου αιώνα οι χοροί των Βλάχων συνοδεύονταν από την Γκάιντα. Αργότερα έχουμε εισαγωγή ορχήστρας που αποτελείται από κλαρίνο, βιολί, λαούτο και ντέφι. Τα ίδια όργανα χρησιμοποιούνται σε Ήπειρο και Θεσσαλία όπως και στα χωριά των Γρεβενών. Στην Δυτική Μακεδονία (Κλεισούρα, Νυμφαίο) επικρατούν οι χάλκινες ορχήστρες της περιοχής.
Πρώτα απ’ όλα λοιπόν εξέχουσα θέση στα Βλαχοχώρια κρατούσε πάντα ο λεγόμενος «Χορός του χωριού – κόρου ντι χοάρα» στην μνήμη του αγίου κάθε χωριού, ο οποίος μάζευε όλους τους κατοίκους του χωριού. Εκεί ιεραρχικά, πρώτα οι γέροντες με κορυφαίο τον γηραιότερο, μετά οι παντρεμένοι άνδρες, οι ανύπαντροι άνδρες, και τα παιδιά, πιάνονταν από το χέρι και έκαναν κύκλο. Κατόπιν με την ίδια λογική ακολουθούσαν στον ίδιο ή σε διαφορετικό κύκλο και οι γυναίκες. Στο μέσον του κύκλου επόπτευε ο τελετάρχης, πρόσωπο αποδεκτό απ΄ όλους, που συντόνιζε τον χορό και ρύθμιζε κάθε λεπτομέρειά του (π.χ. τοποθέτηση χορευτών, ρυθμική επανάληψη στίχων, αλλαγή τραγουδιών). Η σημασία του χορού αυτού στην κοινωνική συνοχή του χωριού είναι τεράστια φυσικά( γράφουν οι Βλάχοι του αλμυρού που πολλοί κατάγονται από την Σαμαρίνα).

samarina (19)_DCE samarina (18)_DCE samarina (17)_DCE samarina (15)_DCE samarina (14)_DCE samarina (13)_DCE samarina (12)_DCE samarina (11)_DCE samarina (10)_DCE samarina (9)_DCE samarina (8)_DCE samarina (7)_DCE samarina (6)_DCE samarina (5)_DCE samarina (4)_DCE samarina (3)_DCE samarina (2)_DCE samarina (1)_DCE

 

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Όλες οι ενότητες

© 2011 - 2017 StagonNews, Developed by NikosPap . Designed by ManosKal .Hosted by Fusioned .