Η ΦΑΤΑ ανταποκρίνεται στην Πρόσκληση του ΚΕΝΑΚΑΠ για την υποψηφιότητα προς την UNESCO

13 Οκτωβρίου, 2015 10:57 Επιμέλεια: /

12140602_1720288938259624_8083839189468799107_n_DCE

Tην Κυριακή 9 Αυγούστου 2015 και ώρα 11.00 πραγματοποιήθηκε στο Συνεδριακό Κέντρο-Κέντρο Περιβάλλοντος Ενημέρωσης στα Τρία Ποτάμια Ασπροποτάμου Ημερίδα Ενημέρωσης και Διαβούλευσης με τίτλο: « Ανάδειξη του Νομαδικού Πολιτισμού στην περιοχή του Ασπροποτάμου». Σκοπός της ήταν η υποβολή Φακέλου Υποψηφιότητας προς το ICOMOS (Πολιτιστικό τμήμα της UNESCO) προκειμένου η ορεινή περιοχή του Ασπροποτάμου να αποκτήσει το καθεστώς της Πολιτισμικής Περιοχής Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την αντίστοιχη επιτροπή της UNESCO.
Ο Ασπροπόταμος, περιοχή της Νότιας Πίνδου στα όρια Θεσσαλίας και Ηπείρου, που σήμερα ανήκει στον Δήμο Καλαμπάκας, διακρίνεται στη διάρκεια των νεώτερων ιστορικών χρόνων από ιδιαίτερα πολιτιστικά στοιχεία, τα οποία διαφέρουν από αντίστοιχα του κάμπου των Τρικάλων και παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες με τις όμορες περιοχές της Ηπείρου. Οι κάτοικοι του Ασπροποτάμου παλαιότερα ήταν στην πλειονότητά τους βλάχοι ημινομάδες κτηνοτρόφοι, οι οποίοι οδηγούσαν τα κοπάδια τους κατά τους θερινούς μήνες στα βοσκοτόπια της Πίνδου και το Φθινόπωρο κατέβαιναν στα χειμαδιά, στον κάμπο της Θεσσαλίας. Τα ασπροποταμίτικα χωριά ήταν ο τόπος της μόνιμης διαμονής τους το καλοκαίρι, ενώ το χειμώνα σκόρπιζαν στα χειμαδιά του κάμπου. Οι οικισμοί του Ασπροποτάμου είχαν μια συγκροτημένη κοινωνική και οικονομική οργάνωση. Οι κοινοτικές και εκκλησιαστικές αρχές μεριμνούσαν για την εύρυθμη λειτουργία των κοινοτήτων, για την εκπαίδευση και την υγεία. Ταυτόχρονα κάθε κοινότητα επεδίωκε την οικονομική αυτάρκεια, κάτι που ωστόσο δεν ήταν πάντα εφικτό για αυτό και πολλοί ασπροποταμίτες ακολουθούσαν τον δρόμο της ξενιτιάς. Οι κυριότερες ασχολίες των ανδρών ήταν η κτηνοτροφία, η τυροκομία, το κερατζιλίκι (αγωγιατισμός), το εμπόριο, και πολλά τεχνικά και χειρωνακτικά επαγγέλματα, για την ικανοποίηση των καθημερινών τους αναγκών. Οι γυναίκες με τη σειρά τους εκτός από τη συνδρομή τους στις αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες ασχολούνταν με την οικοτεχνία, κυρίως την κατασκευή υφαντών. Η κοινωνική τους ζωή, καθοριστικός παράγοντας του πολιτισμού τους, οριζόταν από τις γιορτές, τα πανηγύρια, τους γάμους, κ.λ.π, που κυριαρχούσαν στη θερινή περίοδο, όχι μόνο για πρακτικούς λόγους καθώς τότε χαλάρωναν κάπως οι σκληρές συνθήκες μιας ιδιαίτερα δύσκολης ζωής αλλά κυρίως γιατί τότε ήταν που συγκεντρωνόταν στο χωριό όλοι οι κάτοικοί του, διασκορπισμένοι στη διάρκεια του χειμώνα στα χειμαδιά. Με το πέρασμα του χρόνου και πιο έντονα από τις αρχές του 20ού αιώνα απαραίτητο και συνάμα καθοριστικό στοιχείο της πολιτιστικής ζωής κάθε χωριού γίνεται ο πολιτιστικός του Σύλλογος που μεριμνούσε για ένα πλήθος κοινωνικών αναγκών της κοινότητας.

Σήμερα ο Ασπροπόταμος, ακολουθώντας την γενικότερη εξέλιξη, έχει υποστεί και αυτός αναπόφευκτες αλλαγές. Η κτηνοτροφία έχει μειωθεί αρκετά και οι επαγγελματικές ασχολίες των κατοίκων έχουν διαφοροποιηθεί. Τα χωριά αποτελούν παραθεριστικά κέντρα. Είναι προσβάσιμα πλέον σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, χάρη στο οδικό δίκτυο που παραμένει ανοικτό ακόμη και τους χειμερινούς μήνες και ζωντανεύουν για ελάχιστο χρονικό διάστημα, περίπου δύο μήνες, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Τότε συγκεντρώνονται στις πατρογονικές τους εστίες μικροί και μεγάλοι για να συμμετάσχουν στα κοινωνικά δρώμενα, την ευθύνη των οποίων έχουν οι πολιτιστικοί Σύλλογοι που και αυτοί δεν κατάφεραν να αποφύγουν την μετάλλαξή τους υπό την πίεση των γενικότερων αλλαγών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Τζούρτζιας της Αθαμανίας (ΦΑΤΑ), ο πολιτιστικός Σύλλογος της Τζούρτζιας (Αγ. Παρασκευής). Η ΦΑΤΑ ιδρύθηκε το 1893 και από τότε ως σήμερα αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό θεσμό κοινωνικής οργάνωσης για την τοπική κοινωνία. Ο φιλοπρόοδος χαρακτήρας της Αδελφότητας υπερβαίνει τον πολιτιστικό και παιδευτικό της ρόλο και εκτείνεται στο πεδίο των κοινωνικο-οικονομικών σχέσεων. Οι στόχοι της κατά την ίδρυσή της και για το μεγαλύτερο διάστημα της ιστορίας της, όπως περιγράφονται αναλυτικά στο «Καταστατικόν» της, εκτείνονταν από την προικοδότηση των κορασίδων και την παροχή βοηθήματος στους απόρους συγχωριανούς, τη δανειοδότηση των μελών της, την εξασφάλιση σταθερού εισοδήματος στα γηραιά μέλη (μια πρώιμη μορφή σύνταξης), ως την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων και την κατασκευή σημαντικών κοινοτικών έργων, όπως γεφύρια, τόσο στα όρια του χωριού όσο και στην ευρύτερη περιοχή, αν αυτά εξυπηρετούσαν τους κατοίκους της Τζούρτζιας.

Σήμερα η ΦΑΤΑ έχει διαφοροποιήσει τον προσανατολισμό της. Όπως οι περισσότεροι Σύλλογοι, έχει προβεί στη δημιουργία χορευτικών ομάδων, πραγματοποιεί μουσικοχορευτικές εκδηλώσεις των Τζουρτζιωτών, εμφανίσεις μελών της σε τηλεοπτικούς σταθμούς, διατηρεί Τράπεζα αίματος, πραγματοποιεί εκδρομές για την εκπαίδευση και ψυχαγωγία των μελών της. Προχωρώντας όμως πέρα από τις συνήθεις εκδηλώσεις των σημερινών πολιτιστικών συλλόγων η ΦΑΤΑ πρωτοπορεί και πάλι. Με δική της πρωτοβουλία οργανώθηκαν επιστημονικές ημερίδες και το 9ο Συμπόσιο Ιστορίας, Λαογραφίας, Βλάχικης παραδοσιακής μουσικής και χορού με θέμα: «Ο Ασπροπόταμος στο χώρο και το χρόνο». Έχει πραγματοποιήσει την έκδοση δύο τόμων: 1ος « ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΤΖΟΥΡΤΖΙΑΣ ΤΗΣ ΑΘΑΜΑΝΙΑΣ και η ψηφιοποίησή του από το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών» και 2ο τα πρακτικά του 9ου Συμποσίου με θέμα: «Ο Ασπροπόταμος στο χώρο και το χρόνο». Διατηρεί στενές σχέσεις με το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, μέσω της οποίας έχει αναδειχθεί πανελλαδικά ως υπόδειγμα πολιτιστικού Συλλόγου, έχει διασυνδέσεις με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, τμήμα Ιστορίας-Λαογραφίας και ιδιαίτερα με τον καθηγητή Ευάγγελο Αυδίκο, καθώς και με το πανεπιστήμιο της Βιέννης και ιδιαίτερα με τον διδάκτορα Στέργιο Λαΐτσο. Η ΦΑΤΑ λοιπόν λειτουργεί σήμερα ως πυξίδα για τον πολιτιστικό προσανατολισμό αντίστοιχων Συλλόγων μετακινούμενων πληθυσμών έχοντας στραφεί σε καινοτόμες δράσεις, όπως είναι οι επαφές της με πνευματικά ιδρύματα και η έκδοση τόμων επιστημονικού ενδιαφέροντος.

Αν και ο Ασπροπόταμος έχει υποστεί πολιτιστικές μεταβολές που ήταν φυσιολογικές και αναμενόμενες με το πέρασμα του χρόνου, εξακολουθεί να παραμένει μία περιοχή με ιδιαίτερο φυσικό κάλλος και ιδιαίτερα πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού του εξακολουθεί να ασχολείται με παραδοσιακά κτηνοτροφικά επαγγέλματα και ολόκληρος σχεδόν ο βλάχικος πληθυσμός του είναι μετακινούμενος, εξακολουθώντας να αντιμετωπίζει το έτος διαιρεμένο σε δύο περιόδους, το θέρος και τον χειμώνα, όπως έκαναν από παλιά οι κτηνοτρόφοι ανταποκρινόμενοι στις ανάγκες των κοπαδιών τους.

Αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καθιστούν την περιοχή του Ασπροποτάμου κατάλληλη να συμπεριληφθεί στις προστατευόμενες από την UNESCO περιοχές με μετακινούμενους πληθυσμούς. Εάν επιτευχθεί αυτός ο στόχος, ο Ασπροπόταμος θα έχει την ιστορική ευκαιρία να προσθέσει νέα στοιχεία στην πολιτιστική του πορεία μέσα από την επαφή του με περιοχές της Ευρώπης, οι οποίες είναι επίσης υποψήφιες να ενταχθούν στις προστατευόμενες από την UNESCO περιοχές με μετακινούμενους πληθυσμούς.

Σε αυτό το εγχείρημα πολύτιμοι αρωγοί μπορούν να αναδειχθούν οι πολιτιστικοί σύλλογοι των χωριών του Ασπροποτάμου. Το παράδειγμα της ΦΑΤΑ, όπως και άλλων συλλόγων αντίστοιχα, με τη διεύρυνση του ρόλου της, των επιδιώξεών της και την προσαρμογή στις νέες συνθήκες είναι χαρακτηριστικό. Σήμερα στην ψηφιακή εποχή ένα πρώτο βήμα είναι η διασύνδεση των Συλλόγων μεταξύ τους, ο καθορισμός κοινών στόχων και επιδιώξεων, η χάραξη κοινής στρατηγικής. Σε αυτό τον τομέα, η ΦΑΤΑ επιδιώκει όχι να συμμετάσχει αλλά και να συμβάλει ενεργά με όσες δυνάμεις διαθέτει στη διεύρυνση των οριζόντων του Ασπροποτάμου.

Αθανάσιος Ηλ. Μουστάκας

Επίτιμος πρόεδρος ΦΑΤΑ

ΔΕΝ ΥΙΟΘΕΤΟYΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛIΩΝ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΣΤΟΛΟΓIΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟEΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΝΑΡΤHΣΕΙΣ. ΑΥΤO ΤΟ ΑΦHΝΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΚΡIΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ. ΕΛΕYΘΕΡΑ ΜΠΟΡΕIΤΕ ΝΑ ΣΤΕIΛΕΤΕ ΠΡΟΣ ΑΝAΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΚH ΣΑΣ AΠΟΨΗ.ΣΕ ΠΕΡIΠΤΩΣΗ ΠΟΥ ΥΠAΡΞΕΙ ΑΝAΡΤΗΣΗ, ΤΗΣ ΟΠΟIΑΣ ΕIΣΤΕ ΚAΤΟΧΟΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜAΤΩΝ, H ΠΟΥ ΘIΓΕΣΤΕ ΑΠO ΑΥΤH, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝHΣΤΕ AΜΕΣΑ ΜΑΖI ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΡΑIΤΗΤΗ ΔΙOΡΘΩΣΗ. ΕAΝ EΧΕΙ ΣΥΜΒΕI ΚAΤΙ ΑΠO ΤΑ ΠΑΡΑΠAΝΩ ΔΕΝ ΘΑ EΧΕΙ ΓIΝΕΙ ΕΣΚΕΜΜEΝΑ. ΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕYΟΥΝ ΣΧOΛΙΑ, ΠΑΡΑΚΑΛΟYΝΤΑΙ OΠΩΣ ΕIΝΑΙ ΕΥΠΡΕΠΕIΣ ΣΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟYΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟΦΕYΓΟΝΤΑΣ YΒΡΕΙΣ.

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Αρχή Σελίδας

© 2011 - 2015 StagonNews

Powered by NikosPap. Hosted by Fusioned.