Γαβριήλ: Επίσκοπος ΣΤΑΓΩΝ (1808-1815)

Γρηγόρης Γ. Καλύβας
Γρηγόρης Γ. Καλύβας
2 Φεβρουαρίου 2020, 10:47

Ο Γαβριήλ κατάγονταν από το χωριό Κοτόρτσι (σημερινή Αετοράχη)των Κατσανοχωρίων Ιωαννίνων και γεννήθηκε γύρο στο 1750 . Οι γονείς του ονομάζονταν Νικόλαος και Σουλτάνα και το επώνυμό του ήταν Τζικάς . Είχε τουλάχιστον πέντε αδέρφια , από τα οποία μια αδερφή ήταν πρεσβυτέρα , ενώ άλλες δύο ήταν μοναχές με τα ονόματα Ανθίμη και Ευφροσύνη . Η μονή της μετανοίας του ήταν αυτή της  Γέννησης της Θεοτόκου , επονομαζόμενη «Τσούκα» , στο Λοζέτσι (σημερινό Ελληνικό)των Κατσανοχωρίων . Από το 1770 τον συναντάμε ως ιερομόναχο ως ιερομόναχο και αργότερα ως πνευματικό του μοναστηριού , ενώ λίγο προ του 1779 ανέλαβε την ηγουμενία της μονής .

Το 1795 χειροτονήθηκε τιτουλάριος επίσκοπος Δυρραχίου , πιθανόν ως βοηθός του Μητροπολίτη Ιωαννίνων Μακαρίου. Με τον νέο του τίτλο , ο Γαβριήλ ήρθε σε στενότερη επαφή με την εξουσία και συγκεκριμένα με τον γνωστό Αλή Πασά , ο οποίος από το 1796 άρχισε να εκδίδει μια σειρά διαταγών του , χορηγώντας φορολογική αυτοτέλεια και προστασία στη Μονή «Τσούκας» .

Το 1806 βρισκόταν στην περιοχή των Μετεώρων και στις 12 Απριλίου 1808 , μετά την παραίτηση του ΣΤΑΓΩΝ Παϊσίου , εξελέγη επίσκοπος Σταγών . Ο Ίδιος ο πρώην Σταγών Παϊσιος χαρακτηρίζει τον Γαβριήλ , σε επιστολή του , ως άνθρωπο «…Θεοσεβή , προβεβηκότα με φρόνησιν, και υπομονήν , και πόνον δια τους φτωχούς Χριστιανούς μας εις παρόμοιον καιρόν…» .

Ο Σταγών Γαβριήλ παρέμεινε στην θέση του μέχρι στις 15 Οκτωβρίου 1815 , οπότε και πέθανε «στας επτά ώρας νυκτός»  , όπως αναφέρει σχετική ενθύμηση . Όλη την διάρκεια της ζωής του , τόσο κατά την σχεδόν τριακονταετή του ηγουμενία στην μονή «Τσούκας» , όσο και κατά την θητεία του ως επίσκοπος Σταγών , ο Γαβριήλ συνεχώς πρωτοστατούσε με δικά του έξοδα στην εκτέλεση διαφόρων οικοδομικών έργων , στην διακόσμηση ναών , καθώς και στην κατασκευή ιερών σκευών ….

Από το τέλος του ίδιου έτους(1800) ο Γαβριήλ άφησε τον τόπο καταγωγής του και το μοναστήρι του και πήγε στην Θεσσαλία , πιθανόν με την προοπτική να αναλάβει την επισκοπή Σταγών , πράγμα που έγινε την στις 12 Απριλίου το 1808 . Και στην Καλαμπάκα ο Γαβριήλ συνέχισε τις δωρεές και αφιερώσεις . Τον Μάρτιο του 1810 αφιέρωσε στην επισκοπή όλα τα λειτουργικά εξαρτήματα (μίτρα, ράβδο,δικέρι και τρικέρι) . Στο ίδιο διάστημα και μέχρι το 1812 είχε αφιερώσει διάφορα χρηματικά ποσά στις Μονές Μεταμόρφωσης , Αγίας Τριάδος και Αγίου Στεφάνου των Μετεώρων , στους ναούς των χωριών Καστανιά και Βεντίστα (σημ. Αμάραντος) , στον Άγιο Αχίλλειο Λάρισας , καθώς και στον ναό της Δεσκάτης , τα οποία συμποσούνται στα 2100 χιλ γρόσια . Σκοπός των παραπάνω ήταν η τέλεση μνημοσύνων υπέρ του Γαβριήλ και της οικογενείας του . Πιθανόν , όσο το γήρας προχωρούσε και το τέλος πλησίαζε ο Γαβριήλ αισθανόταν την ανάγκη να φροντίσει για την μεταθανάτια τύχη της ψυχής .

Άλλα 2000 χιλ. γρόσια  αφιέρωσε και πάλι στους ναούς του χωρίου Καστανιά , με σκοπό αυτή τη φορά την πληρωμή του δασκάλου για το σχολείο του χωριού. Παρατηρούμε ότι ο Γαβριήλ για πρώτη φορά προχωρά σε πραγματική ευεργεσία προς τους κατοίκους της Καστανιάς .

Τον Ιανουάριο του 1814 ο Γαβριήλ κατέβαλε στους Μετσοβίτες ξυλογλύπτες Κωνσταντίνο και Δημήτριο το ποσό των 100 γροσίων ως αντίτιμο για το σκάλισμα του τέμπλου που αφιέρωσε στον Άγιο Χαράλαμπο στη Μονή αγίου Στεφάνου . και σε αυτή την περίπτωση οι τεχνίτες είναι , κατά τεκμήριο ,  από τους καλύτερους του είδους .

Το ίδιο έτος ο Γαβριήλ αφιέρωσε στο ναό αγίας Παρασκευής Μετσόβου ένα ασημένιο αρτοφόριο , χωρίς όμως την σχετική επιγραφή να μας πληροφορεί για τις συνθήκες της δωρεάς . Ακόμη ένα αρτοφόριο αφιέρωσε στο Μεγάλο Μετέωρο , σε άγνωστο όμως χρόνο.

Τέλος , το 1815 ο Γαβριήλ προχώρησε στην έκδοση της ακολουθίας των δύο ιδρυτών της Μονής Βαρλαάμ , με σκοπό να μοιράζεται στους πιστούς δωρεάν .

Ανακεφαλαιώνοντας , μπορούμε να πούμε ότι ο Γαβριήλ είχε κάποιους στόχους κατά την χορηγική του δραστηριότητα . Αρχικά ήταν η καταξίωση στο μοναστήρι , ως ηγούμενος , και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον , ως επίσκοπος Δυρραχίου . Αργότερα , ως επίσκοπος Σταγών στη Θεσσαλία , οι αφιερώσεις των χρημάτων είχαν ως σκοπό τη σωτηρία της ψυχής , αλλά ταυτόχρονα και την ωφέλεια του συνόλου….

Μεταβαίνοντας , όμως , στη Θεσσαλία ο Γαβριήλ θα έχανε την οικονομική του βάση , δηλαδή την ακίνητη περιουσία της μονής του . Αυτό πραγματικά συνέβη , αλλά από τη  στιγμή που ο Γαβριήλ χειροτονήθηκε επίσκοπος μιας πραγματικής επισκοπής , αυτόματα συνδέθηκε με τον μηχανισμό είσπραξης των κανονικών δικαιωμάτων . Πολύ γλαφυρά μας παρουσιάζει το γεγονός μια ενθύμηση χρονολογημένη τη μέρα της χειροτονίας του .   Ο Μοναχός της Μονής Βαρλαάμ μας πληροφορεί , λίγο πικρόχολα είναι αλήθεια , ότι μόλις ήρθε ο νέος Δεσπότης τον οποίο αναφέρει μόνο με το επώνυμο , «έριξε τζερεμέ» , δηλαδή επέβαλε πρόστιμο 7000  γροσίων στη Μονή Βαρλαάμ . Αυτό πιθανόν έγινε για να εξοφληθεί το εφάπαξ ποσό που όφειλε κάθε επίσκοπος στον προϊστάμενό του Μητροπολίτη ως δώρο για την εκλογή του , καθώς και το δώρο προς το σουλτανικό ταμείο , για την έκδοση του σχετικού διοριστηρίου εγγράφου (βεράτιο) ….

Πηγή : Γρηγόρης Μανόπουλος εισήγηση στο Γ΄ Ιστορικό Συνέδριο 7,8,9 Σεπτεμβρίου 2007 (βλέπε εισηγήσεις – πρακτικά Α΄ τόμος , σελ. 241 – 245, έκδοση Δήμου Καλαμπάκας με επιμέλεια Γρηγόρη Σταγέα)

Όλες οι ενότητες

© 2011 - 2017 StagonNews, Developed by NikosPap . Designed by ManosKal .Hosted by Fusioned .